Tag archief: spring

Zeiltermen, begrippen en woordenlijst

Words

Elk vakgebied / hobby kent zijn eigen termen, begrippen en woorden. Zo ook op het water in het algemeen en in de zeilboot in het bijzonder.

Hieronder een lijst van de belangrijke zeiltermen, begrippen en woorden met de betekenis erachter.

 

 

A

Aan de wind:             Koers waarbij de wind schuin van voren komt

Aanslaan:                  Vastmaken van een lijn; landvast, val, sleeptros, ankerlijn, zeil (fok of grootzeil)

Aanmeren:                Foutieve term, het is afmeren.

Achterlijker dan dwars:     Meer vanachter dan dwars op de boot. (Gevorderen)

Achtergrondpeiling:           Een manier om te bepalen of je stilligt midden op het water, bijvoorbeeld met ankeren. (Gevorderen) 

Afvallen:                   De boeg van de wind afsturen (tegengesteld = oploeven).

Afhouden:                Schade vermijden door de boot tegen te houden.

 

B

Bak:                             Een zeil staat “bak” als de wind er van de verkeerde kant inblaast.

Bakboord:                Linkerzijde van de boot als u met het gezicht naar de boeg staat.

Beleggen:                  Het zo vastzetten van een lijn op een bolder of kikker dat hij makkelijk weer los te maken is.

Beneden langs        Aan de lijzijde passeren

Benedenwinds:       Een positie waar de wind heen waait.

Bezeild:                       Zie: te bezeilen

Binnen de wind zeilen: Voor de windse koers waarbij de giek een tikkeltje aan loef staat. (gevaarlijk !)

Blok:                          Scheepsbenaming voor een katrol.

Boot:                          Zeevaart: boot is bijboot, schip is groot vaartuig. Binnenvaart boot kan zich zelfstandig voortbewegen, schip niet. In samenstelling is het altijd boot: dus zeilboot, stoomboot, loodsboot, veerboot etc.

                                   Maar gek genoeg weer wel voorschip, achterschip.

Bovenwinds punt:    Een positie waar de wind vandaan komt.

Bovenlangs:               Aan de loefzijde passeren

Buikdenning:          Zie denning.

Buiswater:                Over de boeg van de boot opspattend water

Bijliggen:                  Stilliggen van een zeilboot aan de wind; fok bak, grootzeil midscheeps doorgezet, roer lij.

Bijdraaien:               Stilliggen van een zeilboot door de kop in de wind te draaien.

 

C

Casco:                        Kale romp van de boot

CWO:                      Commissie watersport opleidingen; opleidingseisen en examens varen.

 

D

Deinzen:                   Achteruit zeilen

Denning:                 Vlonder op de bodem (buikdenning) waarover gelopen kan worden.

Diepgang:               De afstand van de waterlijn tot het onderste punt van de kiel.

Dirk:                          De lijn waarmee de giek wordt opgehaald (ook kraanlijn genoemd)

Doft:                          Zitplanken van boord tot boord voor de roeiers

Dol:                            Vorkvormige houder waarin de roeier zijn riem plaats om te roeien.

Doorzetten:             Schoten of vallen (te) strak zetten.

Drift:                         Zijdelings wegdrijven van een boot, wordt ook verlijeren genoemd.

Dukdalf:                   In het water geplaatst hekwerk/paal om af te meren.

Dwarspeiling:        Methode om de positie te bepalen, m.b.v. achterlijker dan dwars

 

E

Etiquette:                  Gedragsregels, vaaretiquette: gedragregels voor opvarenden.

 

F

Fender:                     Stootkussen of stootwil.

Fok:                            Driehoekig voorzeil aan de voorstag

Fokkenschoot:      Lijn om de fok mee te bedienen

 

G

Gaffel:                       Rondhout om de bovenkant van het zeil uit te houden.

Gestrekte koers:   Evenwijdig varen aan de as van het vaarwater.

Giek:                          Rondhout om de onderkant van het grootzeil uit te houden.

Gieren:                     Slingerbeweging (horizontaal) om een anker of sleeptros

Grootschoot:         Schoot van het grootzeil

Gijpen:                     Voor de wind “wenden”, waarbij het grootzeil met een zwaai overkomt.

 

H

Halve wind:               Dwars op de boot inkomende wind.

Helmstok:                 Houten stok voor de bediening van het roer.

Hogerwal:                 De wal waar de wind vandaan komt

Hoog aan de wind:   Een koers zeilen , waarbij de windhoek t.o.v van de zeilen zo klein mogelijk is.

 

I

In de wind:                Koers met de wind recht van voren, een koers die niet te bezeilen is

 

J

Jagen:                         Het met een lijn door mens of dier voorttrekken van een boot over het jaagpad

 

K

Kiel:                           Vast onder de boot hangend vleugelvormig onderdeel, dat als

contragewicht dient en om de het verlijeren tegen te gaan (in de lelievlet spreken we van het midzwaard i.p.v. de kiel)

Killen:                       De wind blaast te veel langs het zeil waardoor het minder voortstuwing geeft, het betreffende zeil zal een bolling geven aan de verkeerde kant, ook wel tegenbollen genoemd of killen van het zeil.

Klapgijp:                  Ongecontroleerde gijp.

Knoop:                      Snelheidsmaat; 1 knoop=1 zeemijl per uur=1852 meter per uur.

Knijpen:                   Het zo hoog aan de wind zeilen dat het ten koste gaat van de snelheid

Kraanlijn:                Zie “Dirk”

Koers:                       Richting waar de boot naar toe gestuurd wordt.

Krabben:                 Het anker wordt over de bodem getrokken zonder dat het zich erin vastzet

Krimpen:                Windrichting verandering tegen de wijzers van de klok in.

Kruiphoogte:        Afstand van de waterlijn tot het hoogste punt van de boot.

Kruisen:                  Zie “Laveren”.

 

 

L

Lagerwal:                  De wal waar de wind naar toe waait.

Landvast:                  Lijn voor het vastleggen van de boot.

Laveren:                    Afwisselend over bak- en stuurboord zeilen om een bovenwinds gelegen positie te bereiken, ook wel opkruisen genoemd.

Lij:                               De kant waar de wind naar toe waait.

Lijgierig:                   De neiging van de boot om van de wind af te draaien

Loef:                           De kant waar de wind vandaan komt.

Loefgierig:               De neiging van de boot om naar de wind toe te draaien.

Lopend want:         Al het lopende touwwerk dat bedoeld is voor de zeilen

Lummel:                   Draaibare verbinding tussen mast en giek

Lijk:                           (Verstevigde) randen van het zeil.

 

M

Marllijn:                   Het touw waarmee een zeil aan het rondhout wordt vastgemaakt

Mik:                            Steun voor de giek en gaffel als er afgetuigd is.

 

O

Onder zeil:               Varend met gehesen zeilen, zonder andere voortstuwing

Oploeven:                 De boeg naar de wind toedraaien

Opkruisen:               Zie: “Laveren”

Over bakboord:     De koers met de giek aan bakboord.

Over stuurboord:     De koers met de giek aan stuurboord.

Overstag gaan:       Het door de wind varen, waardoor de zeilen over de andere boeg moeten worden gezet.

 

P

Planeren:                  Toestand dat de boot min of meer over het water scheert.

 

R

Rak:                           Deel van een (wedstrijd)baan tussen twee merktekens of recht stuk water of tussen twee bochten

Ree:                           Uitvoering commando voor het overstag gaan (fok wordt gevierd, niet losgelaten!)

Reven:                     Zeiloppervlak verkleinen d.m.v. een bindrif of een rolrif

Rompsnelheid:    Maximale snelheid die een niet planerende boot kan bereiken.

Ruime wind:          Koers waarbij de wind schuin van achteren komt.

Ruimen:                  Windrichting verandering met de wijzer van de klok mee.

 

S

Schiemannen:        Het maken van knopen en splitsen in een touw.

Schiften:                   Wisselende verandering van de windrichting.

Schip                         Zie boot.

Schijnbare wind:     Resulterende windrichting als gevolg van de werkelijke wind en

bootsnelheid.

Schoot:                      Lijn waarmee de stand van de zeilen geregeld worden.

Slag:                          De gezeilde afstand tussen (tweemaal) overstag gaan.

Spring:                     Landvast van voorschip (/achterschip) naar de wal bij het achterschip (/voorschip)

Stag                           (staal) kabels die de mast ondersteunen

Staand want:         Alle vaststaande lijnen en staaldraad.

Strijken v.d. zeilen:            Het laten zakken van de zeilen.

 

T

Takeling:                  Een takeling zorgt ervoor dat het uiteinde van een touw niet afrafelt, dit kan door een oogsplits, een Spaanse takeling of een benaaide takeling er in te maken. Let op: afsmelten/afbranden is niet de beste oplossing!

Te bezeilen:            Een positie is te bezeilen (bezeild) wanneer de boot er zonder laveren heen kan varen.

Tegenbollen:          Zie killen.

Teltales:                   Kleine draadjes aan het zeil om de windstroom erlangs te kunnen volgen.

Trimmen:               Het zo gunstig mogelijk afstellen van de zeilen, mast, roer, zwaard en gewichtsverdeling van de boot.

 

V

Val                              Lijn waarmee de zeilen gehesen worden.

Verlijeren:              Dwarsscheeps wegdrijven als gevolg van de wind. (Heet ook drift)

Voor de wind:        Koers waarbij de wind vrijwel van achteren komt.

Vaantje:                   De windwijzer bovenop de mast, die de richting van de schijnbare wind aanwijst.

 

W

Waterlijn:                 De scheidingslijn tussen water en lucht op een boot.

Waterverplaatsing: Het volume van de verplaatste hoeveelheid water door de boot.

Werkelijke wind:     De wind (richting en kracht) die men voelt als u op de wal staat, ook wel ware wind genoemd

 

Z

Zeilteken:                 Merk/type aanduiding van het zeilschip.

Zelflozer:                  Klepje in de boot waar het water vanzelf uitstroomt als de boot voldoende vaart maakt.

Zog:                            Schuimend of kolkend waterspoor achter de boot.

Zwaard:                    Een plank of metalen plaat onder water bij een zeilboot om het verlijeren tegen te gaan.

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.zeiluniversiteit.nl/zeiltermen-begrippen-en-woordenlijst/

Onderdelen schip en tuig – Overzicht

Ook IN de boot hebben de diverse onderdelen schip en tuig zo hun eigen naam.
Denk bijvoorbeeld aan de volgende onderdelen en handelingen bij het zeilklaar en nachtklaar maken van de zeilboot:

Boot:

romp, dek en kuip
kiel en roerblad
spiegel
doften en denningen
helmstok
hanekam

Zeil /  Tuig:

– fok en grootzeil en eventueel kluiver
– leuvertjes
mast, giek en gaffel
– voorlijk, achterlijk, bovenlijk en onderlijk
– reeflijntjes
– zeilbandjes
– zeillatje

Lijnen:

– landvasten
– kikkers (en beleggen ervan)
– schoten en vallen (lopend want)
de verstaging (staand want)

Handelingen:

– val doorzetten
spring aanbrengen
– zeil aanslaan
fok strijken en grootzeil strijken
zeil opdoeken
– schip verhalen

Dit zijn zo’n beetje de belangrijkste. Vaar je met grotere boten, kijk dan eens welke onderdelen er dan nog eens bijkomen:

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.zeiluniversiteit.nl/onderdelen-schip-en-tuig/

Afmeren op eigen ligplaats

Even wat begrippen:

– aankomen (niet qua gewicht..) aan wal = de wal naderen en daarop aanleggen
– afmeren = de boot ‘parkeren’.

Je komt eerst aan (op hoger of lagerwal bijvoorbeeld) waarna je op een zeilboot de zeilen strijkt, de boot eventueel nachtklaar maakt en daarna de boot afmeert.

Onderstaand een video die meer bedoeld is voor motorboten, maar die qua afmeren eigenlijk geldt voor elke boot. Het gaat over het langszij afmeren van de boot, parallel aan de wal. Afmeren/verhalen in een ‘box’ of via ankeren wordt hier niet behandeld. Door over later meer.

Knopen en steken die vaak gebruikt worden hierbij zijn de mastworp en de het beleggen van een kikker.

 

Permanente koppeling naar dit artikel: http://www.zeiluniversiteit.nl/afmeren-op-eigen-ligplaats/